[Vietnam Biz – Kỳ 15] Quy định mới nhất về nhập khẩu máy móc cũ vào Việt Nam và các đối tượng bị hạn chế. 5 biện pháp thiết thực hữu ích trong thực tế (Phần 1)

Đối với các doanh nghiệp đang cân nhắc nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng vào Việt Nam, việc nắm rõ các quy định địa phương ngày càng siết chặt và các đối tượng bị hạn chế là vấn đề không thể thiếu. Trên thực tế, không ít trường hợp như “không rõ loại máy nào bị cấm nhập nên thủ tục bị đình trệ” hoặc “bị chỉ ra thiếu sót hồ sơ khi thông quan, dẫn đến chậm tiến độ giao hàng đáng kể”.

Bài viết này sẽ giải thích một cách dễ hiểu những thông tin mới nhất (tính đến năm 2024) về quy định nhập khẩu máy móc cũ tại Việt Nam, cùng 5 biện pháp cụ thể hữu ích trong thực tiễn, dựa trên các ví dụ thủ tục thực tế và các trường hợp thất bại tại địa phương. Nội dung bao quát từ tiêu chuẩn kỹ thuật để được cấp phép nhập khẩu, giới hạn về số năm sử dụng, các điểm cần lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ cần thiết, cho đến cách tận dụng hỗ trợ tại chỗ — cung cấp đầy đủ kiến thức thực tiễn mà người phụ trách có thể áp dụng ngay tại hiện trường.

1. Nội dung cụ thể về quy định mới nhất và các đối tượng bị hạn chế trong nhập khẩu máy móc cũ vào Việt Nam

Khi nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng vào Việt Nam, điều thiết yếu là phải hiểu đúng thực trạng các quy định ngày càng được siết chặt. Đặc biệt trong vài năm gần đây, các hạn chế chi tiết đã được đặt ra theo nhiều yếu tố như tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn, số năm sử dụng và rủi ro môi trường. Không chỉ đơn thuần là “thủ tục phức tạp”, mà số trường hợp không được phép nhập khẩu ngay từ đầu cũng đang gia tăng, do đó việc thu thập thông tin và chuẩn bị biện pháp từ trước là vô cùng quan trọng.

Để tránh rắc rối khi thông quan tại địa phương, cần nắm rõ cụ thể những quy định hiện hành và chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ, chứng nhận cần thiết. Dưới đây là phần giải thích chi tiết từng nội dung hạn chế mới nhất cần lưu ý trong thực tế nhập khẩu.

1.1. Không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc an toàn thì không được nhập khẩu

Khi nhập khẩu máy móc cũ vào Việt Nam, quy định “không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc tiêu chuẩn an toàn thì không được nhập khẩu” được áp dụng nghiêm ngặt. Điều này có nghĩa là quan niệm “chỉ hơi cũ một chút thì không sao” sẽ không được chấp nhận. Ví dụ, nếu máy không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn hoặc môi trường theo quy định tại nước xuất khẩu, khi thông quan sẽ bị yêu cầu nộp giấy chứng nhận. Nếu không đáp ứng được điều kiện, sẽ bị từ chối nhập khẩu ngay lập tức.

Không chỉ xét năm sản xuất hay hình thức bên ngoài, mà trình độ kỹ thuật theo tiêu chuẩn Việt Nam mới là yếu tố được coi trọng. Vì vậy, cần chuẩn bị trước chứng nhận tiêu chuẩn của nước xuất xứ hoặc giấy chứng nhận kiểm định từ bên thứ ba. Hãy xác nhận rõ trước rằng máy có đáp ứng quy định hay không.

• ・Không đạt tiêu chuẩn quốc gia hoặc an toàn thì không được nhập
• ・Thiếu hồ sơ chứng minh sẽ bị từ chối ngay
• ・Giấy chứng nhận kiểm định của bên thứ ba rất quan trọng
• ・Không đánh giá chỉ dựa trên năm sản xuất hay ngoại quan
• ・Bắt buộc xác nhận tiêu chuẩn trước khi nhập

1.2. Nguyên tắc cấm máy có thời gian sử dụng trên 10 năm

Tại Việt Nam, nguyên tắc chung là máy móc cũ phải được sản xuất trong vòng 10 năm tính đến thời điểm nhập khẩu. Nếu vượt quá 10 năm, dù tình trạng còn tốt cũng không được phép nhập. Khi thông quan, cơ quan chức năng yêu cầu nộp giấy chứng nhận năm sản xuất. Nhiều trường hợp bị từ chối nhập khẩu ngay khi phát hiện vượt quá 10 năm.

Dù theo đánh giá thực tế “vẫn còn sử dụng tốt”, nhưng quy định chính thức được áp dụng rất nghiêm ngặt. Do đó, bắt buộc phải kiểm tra năm sản xuất và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh.

• ・Nguyên tắc trong vòng 10 năm kể từ năm sản xuất
• ・Quá 10 năm sẽ không được nhập
• ・Bắt buộc nộp giấy chứng nhận năm sản xuất khi thông quan
• ・Thiếu chứng từ dễ gây rắc rối
• ・Quy định chính thức được ưu tiên hơn đánh giá chủ quan

1.3. Một số ngành bị giới hạn trong vòng 5 năm

Một số ngành nghề đặc thù áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn: chỉ cho phép nhập máy sản xuất trong vòng 5 năm. Ví dụ như ngành dệt may, đóng tàu, in ấn… có thể không được nhập nếu quá 5 năm, phản ánh sự khác biệt về yêu cầu kỹ thuật và an toàn giữa các ngành.

Đã có trường hợp hiểu nhầm rằng “trong vòng 10 năm là được”, nhưng do thuộc ngành bị giới hạn 5 năm nên bị từ chối nhập khẩu. Do đó, cần kiểm tra kỹ xem doanh nghiệp mình có thuộc ngành bị áp dụng giới hạn 5 năm hay không, và nếu cần, phải lựa chọn máy trong vòng 5 năm.

• ・Một số ngành bị giới hạn 5 năm
• ・Dệt may, đóng tàu, in ấn là ví dụ tiêu biểu
• ・Quy định khác nhau tùy ngành
• ・Có trường hợp bị từ chối do hiểu nhầm
• ・Bắt buộc kiểm tra ngành nghề trước khi nhập

1.4. Máy có rủi ro môi trường hoặc an toàn sẽ bị hạn chế

Nếu máy móc cũ làm gia tăng rủi ro ô nhiễm môi trường hoặc tai nạn, thì dù đáp ứng điều kiện về năm sử dụng và tiêu chuẩn kỹ thuật, vẫn có thể bị hạn chế nhập khẩu. Ví dụ, máy vượt mức quy định về tiếng ồn hoặc khí thải, hoặc có nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng do xuống cấp, nếu bị phát hiện rủi ro qua kiểm tra thực tế hoặc qua nội dung chứng nhận, có thể bị tạm giữ thông quan hoặc yêu cầu tái xuất.

Để tránh rủi ro này, cần thực hiện kiểm định nghiêm ngặt bởi tổ chức bên thứ ba trước khi nhập, và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh về môi trường và an toàn.

1.5. Chỉ giới hạn mục đích sử dụng nội bộ, không được bán lại

Tại Việt Nam, việc nhập khẩu máy móc cũ chỉ được phép với mục đích sử dụng nội bộ trong doanh nghiệp (phục vụ sản xuất, dự án của chính doanh nghiệp). Nhập khẩu với mục đích bán lại về nguyên tắc là không được phép. Khi nộp hồ sơ, cơ quan chức năng sẽ xác nhận mục đích sử dụng. Nếu không phải sử dụng nội bộ, hồ sơ thường bị từ chối.

Vì vậy, cần hiểu rõ rằng chỉ có thể nhập khẩu nhằm phục vụ sản xuất hoặc triển khai dự án của chính doanh nghiệp.

• ・Chỉ được nhập để sử dụng nội bộ
• ・Không được nhập để bán lại
• ・Có xác minh mục đích sử dụng khi nộp hồ sơ
• ・Vi phạm sẽ bị từ chối
• ・Phải phục vụ dự án nội bộ của doanh nghiệp